QR2

davUrola ibaia, espazioa baldintzatzen duen bizi iturria

Urola Garaiko eskualde txikian gaude. Izenean bertan darama bere lurretan sortzen den ibaia. Gaur egun Urola ibaia ezkutu samarrean igarotzen bada ere Zumarragako toki batzuetan, ur horietan herriaren historiaren parte handi bat dago gordeta.

Urola ibaiak giza asentamendua baldintzatzen du

Zumarragako lehen biztanleak Urola haranaren mazeletan finkatu ziren, ibaiaren uraldietatik kanpo inolaz ere. Geroago, XV. mendearen amaiera aldean, merkataritzaren garapenak bultzaturik eta teknikaren aurrerapenei esker, biztanleak lekuz aldatzen hasi eta ibai ondoan jarri ziren, hau bide naturala baitzen elkartrukeetarako.

Orografia dela eta, oso inguru gorabeheratsua baitugu, beste herrigune askoren kasuan bezala Zumarragak oztopo handiak ditu hartzen duena baino eremu handiagoa hartzeko.

Komunikabideek beti topatzen dituzte erliebe menditsu honek sortzen dizkien mugak. Horregatik, horien trazadurak ibai-ardatzari segitzen dio.

Uraren indarra, lan egiteko energia

Erdi Aroan zehar, uraren indarra hasi ziren erabiltzen energia produzitzeko. Ibaiak energia ematen zuen, eta komunikazioa eta garraioa ahalbidetzen zituen.
Urola ibaian zehar burdinola eta errota ugari instalatu zituzten.
Zumarragan bi burdinola zeuden, Matxain eta Jauregi-Legazpi.

Burdinolak herrigunetik urrun zeuden, baina lan iturri zuzena edo zeharkakoa ziren garraiolarientzat, merkatarientzat, errementarientzat...
Dokumentu-iturrien arabera, Matxaingo burdinola 1533 arte izan zen lanean. Ondoren errota bihurtu zuten.

Burdinolek, lanean jarri ahal izateko, inbertsio handiak behar zituzten; horrexetatik dator, hain zuzen, jabeak beti familia aberatsak izatea. Zumarragan, Legazpi familiak burdinola bat zeukan bere jauregitik, hots, egungo Legazpi dorretxetik hurbil.

Burdinola hau errota izan zen geroago, eta trenbidea instalatzeko lanak zirela eta eraitsi zuten.

Utzi erantzuna

Zure e-posta helbidea ez da argitaratuko. Beharrezko eremuak * markatuta daude

Ondorengo XHTML etiketa eta atributuak erabil ditzakezu: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>