QR10

davXVII. mendetik aurrera hasi ziren baserriak harrizko arkupez eraikitzen

Aurrerapen tekniko honek aukera eman zuen baserriak gorantz hazteko, egonkortasunik batere galdu gabe. Zurak, zeharo elementu orokorra bera Erdi Aroko eta Aro Modernoaren hasierako eraikinetan, lekua utzi zion pixkanaka harriari.

Eta bide horretatik, XVIII. mendearen erdialdean goiko solairua bizitza gisa okupatzen hasi ziren. Denbora igaro ahala, arku horietako batzuk itxi egin zituzten, barnealdeko gelak handitu ahal izatearren.

Zumarraga herrigune gisa itxuratzen

XV. mendearen amaieran, Zumarragako biztanleak espazio berriak hasi ziren hartzen. Biztanleria gora eginda zegoen, eta baliabide berriak bilatzen zituen bizi ahal izateko. Horrela herrigune berria sortzen joan zen, kalea alegia.

Zumarragak lau baserri-auzo zeuzkan: Soraitz, Aranburu, Leturia eta Elgarresta ziren lau auzo horien izenak. Auzo horietako bakoitzak hainbat baserri hartzen zituen. Antio bera Soraiz auzoan dago.

Eta Antiotik Urolarako tartean, erdibidean, Eitzaga auzoa zegoen. Beste auzoek ez bezala, honek etxe multzo bat zuen osagai.

Herriguneari ‘kalea’ esaten zioten, bide baten inguruan eratzen direnen kasuetan ohi den moduan.

Gune hau Eitzaga auzoaren eta Urola ibaiaren artean zegoen, eta egungo Kalebarren, ibaiaren paraleloan, Piedad, Bidezar eta Elizkale hartzen zituen.
1543ko apirilaren 12an bildutako datuen arabera, Zumarragako herriak 220 etxe eta baserri zeuzkan.

Zumarragak bere zubi eta bideak berregin zituen

Zenbait errekak zeharkatzen zuten Zumarragako udalbarrutia, Urola ibaian isuri aurretik. Horiek gurutzatu ahal izateko zubiak eraiki zituzten, zurezkoak hasiera batean.

Eguraldiak eta pertsona eta merkantziak etengabe igarotzeak hondatu egiten zituzten pasagune horiek. Horregatik, pasagunea bermatzeko harrizko zubiak eraiki zituzten.
Garai hartako dokumentazioaren arabera sei zubi zeuden: Zubiaurre, Buztintza, Uegon, Etxeberrilizaratzu, Zubiberri eta Matxain.

Denbora igaro ahala garraiobideak aldatuz joan ziren. Eta merkantziak garraiatzeko erabiltzen zituzten zamarien ordez, gero eta gurdi konplexuagoak erabiltzen hasi ziren.

Zubiak eta bideak egokitu egin behar izan zituzten garraioen aldaketetara. XVIII. mendean, gurdientzako errege-bide deitua ireki behar izan zuten. Gurdi eta lau gurpileko zalgurdientzako bide egokia zen, eta Madrildik abiatu eta Irunera iristen zen.

Bide honek Zumarragatik igaro behar zuelarik, hainbat sail berdindu eta bidea zabalago egin behar izan zuten; ezinbesteko lanak, inolaz ere, gurdi berriak ibili ahal izan zitezen.

Utzi erantzuna

Zure e-posta helbidea ez da argitaratuko. Beharrezko eremuak * markatuta daude

Ondorengo XHTML etiketa eta atributuak erabil ditzakezu: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>