QR 19

davZumarraga, ezpata dantzarik gabe, ez da Zumarraga

Zumarragako festak ezpata dantzaren inguruan mugitzen dira. Dantzaren jatorria Erdi Aroan dago, baina XVIII. mendean apezpikuak debekatu egin zuen, eta, geroago, baita erregeak emandako agindu batek ere.

Oraindik ez dakigu zer berezitasun duen Zumarragako ezpata dantzak. Aipatu izan da bertsio gipuzkoarrak baino motelagoa dela, zortzikoaren konpasean bariazioak daudela, berezitasuna ama birjinaren aurrean dantza egitea dela... baina gauza bat ondo asko dakigu, jende guztia liluratzen duela.

Jakin badakigu 1539 baino lehen dantzatzen zutela jada ezpata dantza Antion. Oso tradizio sustraitua da, eta horregatik gipuzkoar askok Antiorako bisita egiten dute, urtero, uztailaren 2an. Zumarragarrak ezagutzen dituzunean argi ikusten duzu ezinezkoa dela Zumarraga ezpata dantzatik eta uztailaren 2tik bereiztea.

Jakin badakigu, gainera, 1576ko urteaz geroztik Jasokundeko Andre Mariaren parrokian ere dantzatzen dela. Urtero, abuztuaren 15ean aukera dugu ikuskizunaz gozatzeko.

Ez dago ezpata dantzarik ez bada dantzaririk

Kapitain bat, hiru atzendari edo azkendari eta sokako zortzi edo hamar dantzari, horiexek dira ezpata dantza osatzen dutenak.

Dantza taldeak berak aukeratzen ditu kapitainak, botazio batez. Dantzak gorputz arina eskatzen du. Zortzi minutu eta erdi dira pausoz, artaziz, jauziz eta paseoz, azkendariei txanda emateko; hauek belauniko egiten dute dantza Ama Birjinaren aurrean.

Ezpata dantza galtzear egon zen zenbaitetan, dantzari falta zela eta. Baina agintariek, tradizioari eusteko ahaleginean, dantzari profesionalak kontratatu zituzten. Horietako batzuk dantzari gazteen "maisu" aritu ziren. Gaur egun Irrintzi dantza taldea arduratzen da. Dena prest izateko, Aste Santuan hasten dira entseguetan.

Txistua eta danbolina ezpata dantzaren taupadak dira

Txistua eta danbolina ezpata dantzatik bereiziko bagenitu, film mutu bat ikustea bezala izango litzateke.

Gotzaindegiak, batere gustukoa ez zuela musika profanoa, txistulariak elizatik urrundu nahi izan zituen, haien musika dantzarako gonbidapena zelako. Baina hain sustrai sendoko gauza izaki, azkenean onartu egin behar.

Gaur egun jada ez badago ere, mendetan zehar txistulariarena udal lanbide bat izan zen.

Ezpata dantzako dantzarien kasuan gertatu bezala, zumarragar asko izan dira txistuaren bultzatzaile, hain zuzen gal ez zedin. Azkeneko udal txistulariek 1970 inguruan erretiroa hartu zutenean, Udalak hitzarmen bat egin zuen Antzinako Ama Txistulari Taldearekin.

Norbaitek esana da sinesten zaila dela "txistu eskergabetik, tresna sinple eta primitibotik, horrelako harmoniak atera daitezkeenik".

Utzi erantzuna

Zure e-posta helbidea ez da argitaratuko. Beharrezko eremuak * markatuta daude

Ondorengo XHTML etiketa eta atributuak erabil ditzakezu: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>